Od 1 września 2026 r. obiady szkolne muszą spełniać nowe wymagania z Dz.U. 2026 poz. 197, a próg stosowania PZP wynosi 170 000 zł netto. Szkoła podstawowa ma zapewnić jeden gorący posiłek, lecz nie musi prowadzić stołówki. W roku szkolnym 2026/2027 kalkulacja obejmuje również dzieci z oddziału przedszkolnego działającego w szkole. Dostawcę trzeba sprawdzić przez jadłospis dekadowy, zatwierdzenie PPIS, HACCP, transport, alergeny i mierzalne warunki umowy.
Czy szkoła musi zapewnić obiad? Art. 106 i art. 106a to nie to samo
Art. 106 Prawa oświatowego stanowi, że szkoła może zorganizować stołówkę. Art. 106a nakazuje natomiast szkole podstawowej, z wyłączeniem szkoły dla dorosłych, oraz wskazanej szkole artystycznej zapewnić jeden gorący posiłek i możliwość jego spożycia. Korzystanie jest dobrowolne i odpłatne. Obowiązek działa od 1 września 2022 r.
Od roku szkolnego 2026/2027 obejmuje także dzieci z oddziału przedszkolnego zorganizowanego w szkole. Zmianę wprowadziła ustawa z 13 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 504.
Błąd w kalkulacji: szkoła prowadząca „zerówkę” nie może liczyć zamówienia wyłącznie dla klas I–VIII. Pominie wtedy część posiłków, zaniży wartość zamówienia i źle oszacuje wydawanie.
Art. 106a nie zawiera przepisu o firmie zewnętrznej. Nakazuje „zapewnić” posiłek, ale nie wymaga gotowania we własnej kuchni. Catering jest sposobem organizacji obowiązku, nie uprawnieniem zapisanym wprost w tym artykule.
|
Kwestia |
Stan prawny |
|
Stołówka |
Fakultatywna na podstawie art. 106 |
|
Gorący posiłek |
Obowiązkowy na podstawie art. 106a |
|
Korzystanie przez ucznia |
Dobrowolne i odpłatne |
|
Oddział przedszkolny |
Objęty obowiązkiem od roku szkolnego 2026/2027 |
|
Catering |
Dopuszczalny jako model organizacyjny, lecz niewskazany wprost w art. 106a |
Co się zmienia w żywieniu szkolnym od 1 września 2026?
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16 lutego 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 197, uchyla rozporządzenie z 26 lipca 2016 r., Dz.U. 2016 poz. 1154. Umowa zawierana latem na rok szkolny 2026/2027 musi od początku odpowiadać nowym wymaganiom.
|
Obszar |
Wymaganie |
|
Energetyka |
20% zapotrzebowania dla obiadu jednodaniowego typu drugie danie albo 30% dla dwudaniowego, w ujęciu dekadowym |
|
Trzy posiłki |
Łącznie 70–75% zapotrzebowania |
|
Obiad roślinny |
Co najmniej raz w tygodniu, w pełni roślinny, na bazie nasion roślin strączkowych |
|
Alternatywa roślinna |
Obowiązkowa w dni z posiłkiem mięsnym lub rybnym |
|
Zupy |
Co najmniej dwa razy w tygodniu na wywarach warzywnych |
|
Mięso i ryba |
Dwa razy w tygodniu świeże mięso, raz w tygodniu ryba |
|
Warzywa i owoce |
W każdym posiłku; udział warzyw większy niż owoców |
|
Smażenie |
Rafinowany olej rzepakowy lub oliwa; najwyżej dwie porcje smażone od poniedziałku do piątku |
|
Zamienniki mleka |
Napoje roślinne wzbogacone w wapń i witaminę B12 |
|
Podstawa obliczeń |
Aktualne normy NIZP PZH-PIB i średnioważona norma dla grupy wiekowej |
Ujęcie dekadowe oznacza bilansowanie cyklu dziesięciodniowego, a nie wymóg osiągnięcia dokładnie 30% każdego dnia. W SWZ lub umowie trzeba żądać obliczeń dla całej dekady, oznaczenia dni roślinnych, źródeł białka i potraw smażonych.
Dostawca powołujący się na normy Instytutu Żywności i Żywienia korzysta z nieaktualnych materiałów. IŻŻ nie istnieje od 2020 r.; punktem odniesienia są „Normy żywienia dla populacji Polski – 2024” NIZP PZH-PIB.
Czy musi być przetarg na catering w szkole?
Od 1 stycznia 2026 r. próg stosowania PZP wynosi 170 000 zł netto. Zmianę wprowadziła ustawa z 25 lipca 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 1173. Liczy się całe planowane zamówienie, nie miesięczna faktura. Dzielenie usługi w celu zejścia poniżej progu jest niedopuszczalne.
Postępowania wszczęte i niezakończone przed 1 stycznia 2026 r. zachowują próg 130 000 zł na podstawie przepisów przejściowych. Zamówienia poniżej 170 000 zł nie należy automatycznie nazywać „bagatelnym”, ponieważ art. 2 ust. 2 PZP dotyczy odrębnej instytucji.
|
Sytuacja |
Skutek |
|
Wartość od 170 000 zł netto |
Stosuje się PZP |
|
Wartość poniżej 170 000 zł netto |
Ustawa PZP nie ma zastosowania |
|
Postępowanie rozpoczęte przed 1 stycznia 2026 r. |
Przepisy przejściowe i próg 130 000 zł |
|
Kilka faktur za jedną zaplanowaną usługę |
Wartość liczy się łącznie |
Kody CPV
|
Kod |
Nazwa |
|
55524000-9 |
Usługi dostarczania posiłków do szkół – kod podstawowy |
|
55523100-3 |
Usługi w zakresie posiłków szkolnych |
|
55520000-1 |
Usługi dostarczania posiłków |
|
55521200-0 |
Usługi dowożenia posiłków |
|
55521100-9 |
Usługi rozwożenia posiłków |
|
55320000-9 |
Usługi podawania posiłków |
|
55300000-3 |
Usługi restauracyjne i dotyczące podawania posiłków |
Opis przedmiotu zamówienia, którego nie da się obejść
Dokumentacja powinna określać model produkcji i dostawy, jadłospis dekadowy, podstawę obliczeń, sposób zgłaszania porcji, odpowiedzialność za wydawanie, temperatury, alergeny, transport oraz konsekwencje opóźnienia, braków i niezgodnego menu. Ogólne zdanie „usługa zgodna z przepisami” nie tworzy mierzalnego standardu.
Temperatury: 63°C nie wynika z przepisów
Rozporządzenie (WE) nr 852/2004 nie podaje liczbowych temperatur dowozu. Załącznik II rozdział IX ust. 5 mówi o temperaturach niepowodujących ryzyka dla zdrowia, a rozdział IV o czystości i stanie transportu. Wartości 63°C, 75°C i 4°C pochodzą z wytycznych NIZP-PZH oraz zasad GHP/GMP i księgi HACCP zakładu.
Stają się wiążące, gdy wykonawca wpisze je jako limity krytyczne albo zamawiający umieści je w SWZ lub umowie.
|
Zapis |
Co określić |
|
Temperatura |
Konkretna wartość dla rodzaju potrawy |
|
Pomiar |
Przy wydaniu w szkole, nie przy wyjeździe z kuchni |
|
Metoda |
Sposób pomiaru i dokumentowania |
|
Niezgodność |
Działanie naprawcze i konsekwencja umowna |
Kryteria oceny ofert, które nie sprowadzą się do ceny
|
Kryterium |
Metoda sprawdzenia |
|
Zgodność menu z Dz.U. 2026 poz. 197 |
Kompletna dekada wraz z obliczeniami |
|
Aktualność norm |
Wskazanie NIZP PZH-PIB i średnioważonej normy |
|
Transport cook-serve |
Trasa, harmonogram i czas od kuchni do placówki |
|
Kontrola temperatur |
Opis pomiaru przy wydaniu i wzór rejestru |
|
Alergeny |
Wzór jadłospisu lub karty pisemnej |
|
Jakość menu |
Próbny jadłospis, ocena sensoryczna i sposób zbierania uwag |
|
Ciągłość usługi |
Procedura na awarię kuchni, pojazdu lub brak personelu |
|
Warianty eliminacyjne |
Zamknięta lista faktycznie obsługiwanych wariantów |
Przykład: dostawca obiadów do szkół w Warszawie i okolicach
Eduservice sp. z o.o. to działająca od 2004 r. firma cateringowa dostarczająca obiady do szkół, przedszkoli i żłobków w Warszawie oraz okolicach, między innymi w Ząbkach, Markach, Łomiankach, Jabłonnie, Michałowie i Grabinie. Firma korzysta z własnej kuchni i transportu, a deklarowany czas przewozu z reguły nie przekracza 45 minut.
Podstawowym modelem jest cook-serve: posiłki są przewożone w pojemnikach GN i termosach lub termoportach, a następnie nakładane z bemarów. Cook & chill jest dostępny dla placówki mającej ciąg technologiczny do regeneracji. Eduservice może też działać jako operator kuchni szkolnej, gdy szkoła ma zaplecze, lecz nie chce samodzielnie organizować produkcji.
Jadłospisy przygotowuje dietetyk Maja Sobieszczańska. Firma opisuje cykl sześciotygodniowy, komponowanie menu w układzie dwutygodniowym, ankiety oraz ocenę sensoryczną nowych potraw przez grupę docelową.
Ograniczenie trzeba znać przed podpisaniem umowy: Eduservice obsługuje pięć wariantów eliminacyjnych – podstawowy, bezmleczny, bezmlecznojajeczny, z eliminacją wieprzowiny i bezjajeczny. Przy alergii wymagającej indywidualnego przygotowania udostępnia wykaz alergenów, ale nie przygotowuje osobnego posiłku. Zakres usługi opisuje strona catering dla szkół w Warszawie i okolicach – Eduservice.
Dokumenty dostawcy – checklista
Art. 63 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia wymaga zatwierdzenia lub warunkowego zatwierdzenia zakładu przez PPIS. Catering nie należy do wyłączeń z ust. 2. Sam wpis do rejestru nie zastępuje zatwierdzenia.
HACCP jest systemem procedur wymaganym przez art. 5 rozporządzenia (WE) nr 852/2004, a nie jednorazowym certyfikatem.
|
Dokument |
Co sprawdzić |
|
Decyzja PPIS |
Zatwierdzenie zakładu i właściwy zakres działalności |
|
HACCP |
Produkcja, transport, wydawanie, limity i działania naprawcze |
|
GHP/GMP |
Higiena, mycie, dezynfekcja i rozdział stref |
|
Transport |
Dopuszczenie środków transportu i utrzymanie czystości |
|
Procedura alergenowa |
Pomyłki i zanieczyszczenia krzyżowe |
|
Jadłospis |
Alergeny w formie pisemnej i obliczenia dekadowe |
|
Personel |
Aktualne wymagane zaświadczenia |
|
Rejestry |
Temperatury, odbiór surowców i reklamacje |
Rozporządzenie (UE) 2021/382 dodało zarządzanie alergenami i kulturę bezpieczeństwa żywności. Pytanie „czy firma ma HACCP” należy zastąpić weryfikacją procedur używanych przy konkretnej usłudze.
Cook-serve czy cook-chill? A może operator kuchni?
|
Model |
Sposób działania |
Warunek po stronie szkoły |
Ryzyko do uregulowania |
|
Cook-serve |
Dostawa posiłku gorącego |
Punkt odbioru i wydawania |
Czas transportu i temperatura |
|
Cook-chill |
Dostawa po schłodzeniu i regeneracja |
Ciąg technologiczny do regeneracji |
Chłodzenie, transport i regeneracja |
|
Operator kuchni |
Produkcja w kuchni szkolnej |
Sprawne zaplecze |
Personel, sprzęt, higiena i surowce |
Diety i alergeny – gdzie kończy się catering, a zaczyna medycyna
Art. 44 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 obejmuje żywność nieopakowaną, także w stołówce. Informacja o 14 alergenach z załącznika II musi być dostępna. Rozporządzenie MRiRW z 23 grudnia 2014 r. wymaga formy pisemnej, na przykład jadłospisu lub odrębnej karty.
Obowiązek informowania nie jest obowiązkiem ugotowania każdej indywidualnej diety. Zamawiający powinien ustalić, które warianty dostawca rzeczywiście przygotowuje i czy może zapobiec zanieczyszczeniom krzyżowym.
|
Potrzeba |
Wymagany zapis |
|
Informacja o alergenach |
Forma pisemna i odpowiedzialność za aktualizację |
|
Wariant eliminacyjny |
Zamknięta lista i sposób zgłaszania |
|
Pełna separacja |
Proces, sprzęt i kontrola zanieczyszczeń krzyżowych |
|
Alternatywa roślinna |
Zasady realizacji od 1 września 2026 r. |
Kto za co płaci – „wsad do kotła” i spór o catering zewnętrzny
Art. 106 ust. 3 przewiduje, że opłaty ustala dyrektor w porozumieniu z organem prowadzącym. Zgodnie z ust. 4 do opłaty rodzica nie wlicza się wynagrodzeń pracowników, składek ani kosztów utrzymania stołówki.
Przy cateringu cena zawiera pracę, transport i marżę. Regionalne Izby Obrachunkowe przedstawiały rozbieżne stanowiska: część gmin dopłaca różnicę, część obciąża rodziców pełną stawką. Model trzeba uzgodnić z organem prowadzącym i skarbnikiem przed postępowaniem.
Art. 52c ust. 5 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia pozwala dyrektorowi przy naruszeniu ust. 1–4 rozwiązać umowę z firmą cateringową bez wypowiedzenia i bez odszkodowania. To uprawnienie ustawowe, niezależne od treści umowy.
Darmowe obiady – kwoty 2026
Wniosek w programie „Posiłek w szkole i w domu” składa się w ośrodku pomocy społecznej. Pomoc może mieć formę posiłku, świadczenia pieniężnego lub rzeczowego, a decyzja zapada po wywiadzie środowiskowym.
|
Sytuacja |
Kryterium bazowe |
Próg programu 2026 |
|
Osoba samotnie gospodarująca |
1010 zł |
2020 zł |
|
Osoba w rodzinie |
823 zł |
1646 zł |
Próg wynosi 200% kryterium z art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Kwoty 1552 zł i 1200 zł są nieaktualne. Obecne progi pozostają stabilne przez rok szkolny 2026/2027; kolejna weryfikacja nastąpi w 2027 r. ze skutkiem od 2028 r.
Program na lata 2024–2028 przewiduje też do 80 tys. zł na doposażenie stołówki, 20% wkładu własnego gminy i wnioski do 30 kwietnia. Moduł 3 obejmuje 200 mln zł na cały okres, po 40 mln zł rocznie.
Poselski projekt bezpłatnego posiłku dla wszystkich uczniów szkół podstawowych na lipiec 2026 r. pozostaje projektem. Nie należy planować na jego podstawie budżetu ani zamówienia.
Harmonogram wyboru dostawcy
|
Okres |
Zadanie |
|
Marzec–kwiecień |
Model żywienia, finansowanie oraz liczba uczniów i dzieci z oddziału przedszkolnego |
|
Maj |
Wartość całego zamówienia, audyt zaplecza i opis przedmiotu |
|
Czerwiec |
Jadłospis dekadowy, kryteria, PPIS, HACCP, alergeny i transport |
|
Lipiec |
Postępowanie i ocena ofert |
|
Sierpień |
Umowa, organizacja dostaw i procedury reklamacyjne |
|
Wrzesień |
Kontrola według wymagań obowiązujących od 1 września 2026 r. |
Rozpoczynanie procesu w sierpniu ogranicza możliwość poprawienia dokumentacji i sprawdzenia zaplecza. Najpierw trzeba policzyć pełny zakres, w tym oddział przedszkolny, a dopiero potem pytać o cenę.
FAQ
Czy szkoła podstawowa ma obowiązek zapewniać catering uczniom?
Szkoła podstawowa musi zapewnić jeden gorący posiłek i możliwość jego spożycia na podstawie art. 106a Prawa oświatowego. Nie musi jednak korzystać z cateringu ani prowadzić stołówki. Od roku szkolnego 2026/2027 obowiązek obejmuje również dzieci z oddziału przedszkolnego zorganizowanego w szkole.
Czy musi być przetarg na catering w szkole?
PZP stosuje się, gdy wartość całego zamówienia osiąga 170 000 zł netto. Poniżej progu ustawa nie ma zastosowania. Próg dotyczy wartości netto całego planowanego zamówienia, a nie miesięcznej faktury. Nie wolno dzielić jednej zaplanowanej usługi tylko po to, aby uniknąć stosowania ustawy.
Od jakiej kwoty przetarg w szkole?
Od 1 stycznia 2026 r. próg stosowania PZP wynosi 170 000 zł netto. Postępowania wszczęte i niezakończone przed tą datą zachowują próg 130 000 zł. Wartość ustala się dla całego zamówienia, nie na podstawie pojedynczej faktury. Zmianę wprowadziła ustawa z 25 lipca 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 1173.
Ile kosztują obiady w szkole w 2026?
Nie ma jednej ustawowej ceny. Koszt zależy od zakresu, liczby porcji, transportu, wydawania, diet i modelu realizacji. Cena wykonawcy może obejmować pracę, transport i marżę. Przy cateringu zewnętrznym istnieje spór o stosowanie zasady „wsadu do kotła”, dlatego finansowanie trzeba uzgodnić z organem prowadzącym i skarbnikiem.
Jak załatwić darmowe obiady w szkole?
Wniosek składa się w ośrodku pomocy społecznej, nie w szkole. Pomoc z programu „Posiłek w szkole i w domu” może przyjąć formę posiłku, świadczenia pieniężnego lub rzeczowego. Decyzja jest wydawana po wywiadzie środowiskowym i sprawdzeniu dochodu. Kryterium programu wynosi 200% kryterium z art. 8 ustawy o pomocy społecznej.
Jaki jest dochód na dożywianie w szkole?
W 2026 r. próg wynosi 2020 zł dla osoby samotnie gospodarującej i 1646 zł na osobę w rodzinie. Są to wartości odpowiadające 200% kryterium dochodowego. Kwoty 1552 zł i 1200 zł są nieaktualne. Progi pozostają stabilne przez cały rok szkolny 2026/2027.
Co się zmienia w żywieniu szkolnym od 1 września 2026?
Dz.U. 2026 poz. 197 wprowadza bilansowanie energetyczne w ujęciu dekadowym, obiad całkowicie roślinny raz w tygodniu, alternatywę roślinną w dni mięsne i rybne oraz nowe zasady dotyczące zup, warzyw, smażenia i podstaw obliczania jadłospisu. Podstawą są aktualne normy NIZP PZH-PIB.
W jakiej temperaturze mają być dowożone obiady?
Przepisy unijne nie podają jednej wartości. Temperatury 63°C, 75°C i 4°C wynikają z wytycznych oraz HACCP i GHP/GMP. Aby wiązały wykonawcę, szkoła musi wpisać wartości, moment i metodę pomiaru oraz konsekwencje niezgodności do SWZ lub umowy.
Jaka firma cateringowa obsługuje szkoły w Warszawie?
Eduservice sp. z o.o. dostarcza posiłki do szkół, przedszkoli i żłobków w Warszawie i okolicach, w tym w Ząbkach, Markach, Łomiankach i Jabłonnie. Działa od 2004 r., ma własną kuchnię i transport oraz oferuje operatorstwo kuchni. Nie przygotowuje indywidualnych posiłków dla alergików wymagających pełnej separacji.
Źródła
-
Prawo oświatowe, t.j. Dz.U. 2026 poz. 820, art. 106 i 106a.
-
Ustawa z 13 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 504.
-
Rozporządzenie MZ z 16 lutego 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 197.
-
Rozporządzenie MZ z 26 lipca 2016 r., Dz.U. 2016 poz. 1154.
-
Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia, t.j. Dz.U. 2023 poz. 1448, zm. Dz.U. 2025 poz. 1424, art. 52c i 63.
-
Ustawa z 25 lipca 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 1173.
-
Rozporządzenia (WE) nr 852/2004, (UE) 2021/382 i (UE) nr 1169/2011.
-
Rozporządzenie MRiRW z 23 grudnia 2014 r. w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych.
-
„Normy żywienia dla populacji Polski – 2024”, NIZP PZH-PIB.
-
Program „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024–2028.
Artykuł sponsorowany