Relacje z rówieśnikami są ważnym elementem rozwoju dziecka. Dzięki nim uczy się ono współpracy, rozwiązywania konfliktów, dzielenia się, komunikowania własnych potrzeb oraz rozpoznawania emocji innych osób. Nie każde dziecko potrzebuje jednak dużej grupy znajomych. Niektórym wystarczy jeden bliski kolega lub koleżanka. Problem może pojawić się wtedy, gdy dziecko chciałoby nawiązywać relacje, ale mimo prób pozostaje samo i coraz bardziej z tego powodu cierpi.
Dlaczego dziecko nie ma kolegów?
Przyczyn trudności w relacjach z rówieśnikami może być wiele. Czasami wynikają one po prostu z temperamentu. Dziecko nieśmiałe może potrzebować więcej czasu, aby poczuć się swobodnie w nowej grupie, a na początku częściej obserwuje innych, niż aktywnie włącza się do zabawy.
Zdarza się jednak, że dziecko nie wie, jak rozpocząć rozmowę, zaproponować wspólną zabawę albo dołączyć do grupy. Może mieć również problem z rozumieniem zasad społecznych, reagować zbyt impulsywnie lub bardzo źle znosić przegraną. W rezultacie inne dzieci mogą stopniowo ograniczać z nim kontakt.
Trudności w relacjach nie zawsze są widoczne od razu
Rodzic może przez długi czas nie zauważać problemu. Dziecko chodzi przecież do szkoły lub przedszkola, uczestniczy w zajęciach i codziennie przebywa wśród rówieśników. Dopiero po pewnym czasie okazuje się, że podczas przerw najczęściej pozostaje samo, nie jest zapraszane na urodziny albo nie ma osoby, do której mogłoby zadzwonić po szkole.
Warto więc rozmawiać nie tylko o tym, co wydarzyło się na lekcjach, lecz także o relacjach. Można zapytać, z kim dziecko siedziało podczas przerwy, z kim najchętniej się bawi, czy ktoś ostatnio zrobił mu przykrość albo czy chciałoby spotkać się z którymś z kolegów poza szkołą.
Kiedy samotność dziecka powinna zaniepokoić?
Nie każde dziecko, które spędza dużo czasu samo, potrzebuje pomocy specjalisty. Niektóre dzieci zwyczajnie dobrze czują się w samotności i mają mniejszą potrzebę kontaktów społecznych.
Więcej uwagi wymaga sytuacja, gdy brak kolegów powoduje smutek, obniżenie samooceny albo niechęć do chodzenia do szkoły. Dziecko może wtedy mówić, że nikt go nie lubi, że jest gorsze od innych albo że nie ma sensu próbować nawiązywać nowych znajomości.
Niepokojącym sygnałem może być również wycofywanie się z zajęć grupowych, unikanie wycieczek, urodzin czy innych wydarzeń, podczas których trzeba kontaktować się z rówieśnikami.
Czy dziecko może być odrzucane przez grupę?
Niestety czasami przyczyną problemu jest odrzucenie przez rówieśników. Może ono przyjmować bardzo różne formy, od ignorowania i niedopuszczania do zabawy, po wyśmiewanie, obrażanie lub celowe izolowanie dziecka.
W takiej sytuacji ważna jest współpraca ze szkołą lub przedszkolem. Warto porozmawiać z wychowawcą i sprawdzić, jak relacje wyglądają z perspektywy nauczyciela. Jednocześnie nie należy obarczać dziecka odpowiedzialnością za to, że nie potrafi „bardziej się postarać”. Odrzucenie przez grupę może być dla niego bardzo trudnym doświadczeniem i wymagać wsparcia dorosłych.
Jak rodzic może pomóc dziecku nawiązywać relacje?
Rodzice mogą tworzyć okazje do spokojnych kontaktów z innymi dziećmi. Dla dziecka, które ma trudność z odnalezieniem się w dużej grupie, znacznie łatwiejsze może być spotkanie z jednym kolegą niż udział w dużych urodzinach czy zajęciach grupowych.
Warto również rozmawiać o konkretnych sytuacjach. Można wspólnie zastanowić się, jak zaprosić kogoś do zabawy, jak zareagować na odmowę albo co powiedzieć, kiedy pojawi się konflikt. Jednocześnie ważne jest, aby nie porównywać dziecka z bardziej towarzyskim rodzeństwem lub innymi dziećmi.
Kiedy warto zgłosić się do psychologa dziecięcego?
Konsultację z psychologiem dziecięcym warto rozważyć wtedy, gdy problemy z relacjami utrzymują się przez dłuższy czas, dziecko wyraźnie cierpi z powodu samotności albo coraz bardziej unika kontaktów społecznych.
Psycholog może pomóc określić, z czego wynikają trudności oraz czy wiążą się one przede wszystkim z nieśmiałością, lękiem, niską samooceną, trudnościami w komunikacji czy innymi czynnikami. Następnie można dobrać odpowiednią formę wsparcia dla dziecka oraz wskazówki dla rodziców.
Psycholog dziecięcy Gliwice w Poradni FOCUS
Jeżeli widzisz, że Twoje dziecko chciałoby mieć kolegów, ale ma trudność z nawiązywaniem lub utrzymywaniem relacji, warto przyjrzeć się temu bliżej. W Poradni FOCUS można skorzystać z konsultacji z psychologiem dziecięcym, który pomoże lepiej zrozumieć sytuację dziecka oraz zaplanować odpowiednie wsparcie.
Wczesna pomoc może sprawić, że dziecko stopniowo nabierze większej pewności siebie, nauczy się lepiej odnajdywać w relacjach i łatwiej będzie mu budować satysfakcjonujące kontakty z rówieśnikami.
Artykuł sponsorowany
